|
H Iστορία του «Νομαρχιακού Μεγάρου» |
|
|
|
|
03.06.07 |
Το κτίριο το επονομαζόμενο«Ανάκτορο του Πρίγκιπα της Περιόδου της Αρμοστείας» και γνωστό σήμερα ως «Νομαρχιακό Μέγαρο», βρίσκεται στις δυτικές παρυφές της Παλιάς Πόλης του Ρεθύμνου και ειδικότερα στην δυτική πλευρά της Πλατείας Ηρώων Πολυτεχνείου.
Η θέση του φαίνεται στους συνημμένους χάρτες και φωτογραφίες.
Το κτίριο κατασκευάσθηκε στην αρχή της περιόδου της δεύτερης Τουρκικής κυριαρχίας στο Ρέθυμνο.
Η Κατασκευή έγινε σε Βακουφικά κτήματα που μεταβίβασε η Μουσουλμανική Δημογεροντία στο Δημόσιο. Η θέση του διοικητηρίου λεγόταν «Μικρά Χασίλεια».
Η έναρξη της κατασκευής έγινε στο 1844, από τον έπαρχο (Μουτεσαρήφ) Ρεθύμνου Μουρή Πασά με επιχορήγηση του Σουλτάνου. Αρχιτέκτονας του έργου ήταν ο Τούρκος Μεχμίτ Ζεκή, που ήρθε από την Κωνσταντινούπολη με συνεργείο 18 ατόμων και εργοδηγό τον Αρμένιο Δαβίτ. Το συνεργείο συμπλήρωσαν τεχνίτες και εργάτες από την πόλη των Χανίων. τη γενική διαχείριση και εποπτεία του έργου είχε ο Ρεθύμνιος έμπορος Μουσταφά Σκουπμεντεδάκης του Χασάν.
Η κατασκευή περατώθηκε το 1847.
Αξίζει να μνημονευτούν μερικές λεπτομέρειες της φάσης κατασκευής :
Για την κατασκευή έστειλε ο Σουλτάνος Μετζήτ (1837 1861) προκαταβολή δέκα χιλιάδες χρυσές λίρες και άλλες πέντε φορές από δέκα χιλιάδες, σύνολο εξήντα χιλιάδες χρυσές λίρες. Με την προκαταβολή εστάλη ξυλεία, κρύσταλλα και λοιπά οικοδομικά υλικά και το συνεργείο από 18 άτομα που περιελάμβανε έναν ειδικό κλιβάνων, έναν αξιωματικό, έναν εργοδηγό.
Για την επίπλωση και τα σκεύη των δύο Δημοσίων κτισμάτων -
Διοικητηρίου και Στρατώνα- δαπανήθηκαν συνολικά πεντακόσιες χιλιάδες
χρυσές λίρες (διακόσιες χιλιάδες από το κρατικό ταμείο Ρεθύμνου και
τριακόσιες χιλιάδες από το κρατικό ταμείο Χανίων της Γενικής Διοίκησης του Ουμούμ Βαλισί Γιουσούφ Πασά.
Το κτίριο λοιπόν προοριζόταν για Διοικητήριο του Ρεθύμνου και κατοικία του έπαρχου. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκε σαν Ιατρείο της Τουρκικής Διοίκησης. Όσον αφορά τον εξωτερικό του χώρο, ο προς δυσμάς και νότια του κτιρίου και μέχρι τα όρια του εξωτερικού τείχους της πόλης χρησιμοποιήθηκε σαν βοηθητικός αύλειος χώρος, με είσοδο -πύλη νότια πλευρικά του κτιρίου.
Μέχρι το 1878 το κτίριο χρησιμοποιήθηκε σαν έδρα της Τούρκικης διοίκησης.
Από το 1878 έως το 1889 -εποχή της ημιαυτονομίας- το κτίριο ήταν έδρα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Από το 1898 έως το 1906 -κατά την περίοδο της Αρμοστείας-χρησιμοποιήθηκε σαν έκτακτο ανάκτορο του πρίγκιπα Γεωργίου.
Από το 1908 έως το 1994 λειτούργησε σαν έδρα της Νομαρχίας Ρεθύμνου (μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '80 στέγαζε και τα Δικαστήρια).
Κατά την περίοδο αυτή έγιναν μικρής κλίμακας μετασκευές και μικροτροποποιήσεις χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό, την ανακαίνιση, τη στατική επάρκεια και την ασφάλεια του κτιρίου. Σημαντικότερες επεμβάσεις είναι η καθαίρεση του κεντρικού «ηλιακού» πάνω από την προεξοχή της εισόδου, η καθαίρεση της περιτοίχισης και του θαλάσσιου τοίχους, η κατασκευή του περιφερειακού δρόμου, το επίχρισμα και η τσιμεντοκονία που προστέθηκε στα πώρινα στοιχεία, η αντικατάσταση των κουφωμάτων, η αφαίρεση των κιγκλιδωμάτων του Α' ΟΡΟΦΟΥ και η κατασκευή κλιμακοστασίου από μπετόν.
Στα τέλη της περιόδου αυτής μελετήθηκε «δίδυμο» κτίριο στα δυτικά του υπάρχοντος, προσπάθεια που δεν ευοδώθηκε λόγω αντιρρήσεων των αρμοδίων υπηρεσιών.
Το 1994 με τη δημιουργία του δευτέρου βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης, το κτίριο γίνεται πλέον έδρα της πρώτης εκλεγμένης Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ρεθύμνου (Νομάρχης, Νομαρχιακό Συμβούλιο) και των αποκεντρωμένων υπηρεσιών της Νομαρχίας. Παράλληλα γίνεται διαχωρισμός της περιφερειακής διεύθυνσης που στεγάζεται σε άλλο κτίριο.
Φωτογραφία του 1902 του Βehaedin
Σε φωτογραφία του 1902 του γνωστού Τούρκου φωτογράφου Βehaedin, φαίνεται το κτίριο με την νότια και δυτική του περίφραξη και μέρος του τείχους της πόλεως. Διακρίνεται η διαμόρφωση ττου οδηγούσε στην βραχώδη ακτή όπου είχε κατασκευασθεί και γούρνα για θερινά λουτρά.
Σε μεταγενέστερες φωτογραφίες φαίνεται η προέκταση της βάσης του κτιρίου (του ισογείου) προς νότο, όπου δημιουργείται πύλη εισόδου προς τον αύλειο χώρο του κτιρίου. Η πύλη είναι ανάλογης μορφολογίας με το κτίριο.
Η όψη στην πλατεία είχε διώροφη επέκταση, κλειστή στον δεύτερο όροφο και ημιυπαίθρια στους δύο άλλους ορόφους - ισόγειο και Α' όροφο. Η κατασκευή αυτή εδράζεται σε τέσσερις μαρμάρινους κίονες ιωνικού ρυθμού από γκρίζο τοπικό μάρμαρο.
Από το ίδιο οικοδομικό υλικό είναι κατασκευασμένο και το θύρωμα της κεντρικής εισόδου. Η πύλη έχει ημικυκλικό τόξο. Τα μάρμαρα προεξέχουν από τον τοίχο με έντονα φάλτσα τελειώματα, με μορφολογία που αναφέρεται σε παλιότερες ενετικές κατασκευές, όπως είναι η πύλη της Φορτέτζας, αρχοντικά της πόλης κ.λ.π. Τα πιο πάνω αρχιτεκτονικά μέλη έδωσαν και το αρχικό όνομα στο κτίριο : «Μαρμαρόπορτα».
Για στατικούς κυρίως λόγους η προεξοχή του Β' ορόφου πάνω από την είσοδο ήταν ξύλινη (τσατμάς).
Μπροστά στην είσοδο αξονικά της εισόδου κατασκευάστηκε συντριβάνι με τρεις μαρμάρινες Βενετσιάνικες γούρνες, που μεταφέρθηκαν από τη θέση «Αθάνατο Νερό». Μετά τη Ρώσικη κατοχή οι γούρνες κλάπηκαν και πουλήθηκαν στα Χανιά.
|
Πίνακας λαϊκού ζωγράφου της περιόδου της Τουρκοκρατίας
Κάρτ ποστάλ με το «Ανάκτορο του Πρίγκιπα" από την περίοδο της Αυτονομίας
Το Νομαρχιακό Μέγαρο σήμερα
|
|
